Endoskopi

Endoskopi, sindirim sistemi hastalıklarının incelenmesinde önemli bir yöntemdir ve hastalıkların tanı, takip ve tedavisinde kullanılmaktadır. Yaklaşık 40 yıldır kullanılmakta olan bu yöntemle birçok hastalığın erken teşhis ve tedavisi mümkün olmaktadır. Teknoloji ilerledikçe endoskopi için kullanılan ekipmanların kalitesi ve çeşitliliği de artmaktadır. Endoskopinin başarısını etkileyen en önemli faktör yöntemi doğru hastaya uygulamak ve uzmandan geçirmektir. İşlemden yeterli performansın alınabilmesi için uygulamanın endoskopi konusunda eğitim almış bir genel cerrah veya gastroenterolog tarafından yapılması gerekmektedir.

Endoskopi nedir?

Endoskopi, yemek borusu, mide, on iki parmak bağırsağı ve kalın bağırsağı içeren mide-bağırsak yolunun endoskop adı verilen ve ucunda ışıklı küçük bir kamera bulunan bir cihaz yardımıyla incelenmesi işlemidir. Sindirim bozukluklarına neden olan faktörlerin ortaya çıkarılmasında oldukça güvenilir ve etkili bir yöntemdir. Hastalıkların teşhisinde olduğu kadar mide kanamalarının tedavisinde ve midedeki poliplerin çıkarılmasında da kullanılmaktadır. Ameliyat sırasında herhangi bir tümör oluşumu gözlenirse kesin tanı koymak ve midede Helicobacter pylori adlı bakterinin varlığını araştırmak için biyopsi yapılabilir. İki tip endoskopi vardır: gastroskopi ve kolonoskopi. Gastroskopi sırasında mide ve duodenumun bir kısmı; kolonoskopi sırasında kalın bağırsağın durumu değerlendirilir.

Endoskopi kimler içindir?

• Mide ağrısı ve kansızlık problemlerinden şikayet edenler

• Yutma Güçlüğü, Mide Ekşimesi, Reflü, Göğüste Yanma ve Kalıcı Mide Bulantısı, Kusma, Ateş ve Halsizlik şikayetleri olan kişiler

• Açıklanamayan kilo kaybı yaşayanların, mide ameliyatı geçirenlerin ve daha önce endoskopi yaptırıp ilaç tedavisi gören hastaların kontrolünde

• Ağızda Kahverengi Kusma, Kırmızı Kan veya Siyah Dışkı

• Mide sondası ile beslenmesi gereken hastalara mide sondası yerleştirilir.

• İlaç tedavisine yanıt vermeyen kronik kabızlığı olan hastalar

• Anal kanama, Ülseratif Kolit ve Chrons olan hastalar için

• Bağırsak duvarı anormalliklerinin, poliplerin, divertiküllerin, tümörlerin ve vasküler lezyonların tespiti

• Tomografi, ilaçlı mide-bağırsak filmleri vb. ile şüpheli lezyonlar bulunduğunda, bu lezyonların bir kısmını çıkarmak için endoskopi yapılır.

Endoskopi nasıl yapılır?

Endoskopik işlem, sindirim sistemi organlarının görüntülenmesini sağlayan, kendi kamerası ve özel ışık kaynağı olan 8-10 mm kalınlığında bükülebilir bir tüp yardımı ile gerçekleştirilir. Tüp üzerindeki kamera yardımı ile alınan görüntüler ekrana yansıtılır ve doktor bu görüntülere bakarak organın iç yüzeyini değerlendirir. İşlem sırasında hastanın oksijen seviyesi ve kan basıncı izlenir. Doktor gerekli gördüğünde, hastalığı kesin olarak teşhis etmek için bir parça alabilir. Ayrıca kanama varsa kanama durdurulabilir veya polip çıkarılabilir. Üst sindirim sistemi organlarını gösteren gastroskopi işlemi yaklaşık 3-5 dakika, kalın bağırsağa bakan kolonoskopi işlemi ise yaklaşık 15-20 dakika sürer. Mide ameliyatı için hastalar ameliyattan en az 6 saat önce yemek yememeli, kolonoskopi ameliyatı için ise ameliyattan en az 2 gün önce özel ilaçlarla bağırsak temizliği yapılmalıdır. Ağrısız ve ağrısız bir işlem olan endoskopi için, hastanın genel sağlığını etkileyecek özel bir neden yoksa, ilk hazırlık olarak koldaki bir damardan gevşeme ve hafif uyku ilaçları verilir.

Endoskopiden sonra genellikle herhangi bir sorun olmaz, ancak bazı hastalarda birkaç gün boyunca boğaz ağrısı olabilir. Sakinleştirici ilaçların uygulanmasına bağlı olarak hafif uyuşukluk veya yorgunluk görülebilir. Ancak ameliyattan sonraki 48 saat içinde karın ağrısı, kusma, ağız kanaması, ateş, solunum sıkıntısı vb. ortaya çıkarsa, zamanında tıbbi yardım almalısınız.

Endoskopi öncesi hazırlık

Endoskopik işlemler aslında genel muayenenin adıdır. Mide endoskopisine gastroskopi, kolon endoskopisine kolonoskopi denir. Her ikisi de uygulamaya bağlı olarak farklı şekillerde yapılır.

Endoskopi yapılan hastalara önceki gece saat 12'den sonra hiçbir şey yememeleri ve içmemeleri tavsiye edilir. Özellikle mide endoskopik işlemi için hastanın aç olması çok önemlidir. İşlem sırasında mide ve kolonun incelenebilmesi için aç olmaları gerekir.

Endoskopi, hem hastanın rahatını sağlamak hem de doktorun çalışabilmesi için genellikle anestezi altında yapılan bir işlemdir. Bu nedenle endoskopi öncesi hastalara sedasyon yapılır. Lokal anestezi ve damardan verilen ilaçlar ile hasta yaklaşık 10 dakika uyur ve bu süre içinde doktor işlemi gerçekleştirir.

Endoskopinin riskleri var mı?

Endoskopik işlemlere, ucunda ışık kaynağı olan bir tüp kullanılarak hastanın vücuduna bakılması denir. Endoskopik işlem tüpü çok hassas olacak şekilde tasarlandığından ve hastaya zarar vermediğinden endoskopik işlem sırasında oluşabilecek riskler çok küçüktür.

Bazı hastalar, endoskopinin bir yan etkisi olarak birkaç gün boğaz ağrısı veya anestezi kaynaklı halsizlik yaşayabilir. Endoskopi sonrası riskler küçük olsa da aşağıdaki durumlar gözleniyorsa mutlaka doktorunuza danışmalısınız. Bunlar;

• Şiddetli Mide Ekşimesi

• Karın Ağrısı

• Kanama

• Kusma

• Nefes Almada Zorluk

Endoskopi işlemi ne kadar sürer?

Endoskopi, sedasyonlu basit bir işlemdir. Endoskopi, ağızdan veya anüsten bağırsaktan girilerek mide ve mide duvarının içine bakılması işlemidir. Bu işlemler hastanın bulgularına ve yapılan işleme göre 10 dakika ile 30 dakika arasında değişebilmektedir.

Doktor gerekli görürse biyopsi için bölgeden bir parça alınabilir. Hastada gastrointestinal kanama varsa bu kanamalar da tedavi edilebilir veya polip gibi yapılar varsa uygun işlemler yapılabilir. Tüm bu işlemler genellikle 10-30 dakika içerisinde yapılabilmektedir.

Endoskopi sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Karında endoskopi yapılırsa, işlemden sonra hafif bir boğaz ağrısı veya yutma güçlüğü yaşayabilirsiniz. Bu durum genellikle bir saat içinde normale döner.

Endoskopik işlem sırasında uygulanan sedasyona göre beslenme süreci değişmektedir. Anestezi uzmanı hafif bir sakinleştirici kullanmışsa işlemden bir saat sonra yemek yiyebilirsiniz. Hasta daha derin sedasyon aldıysa bu süre 2-3 saatten fazla olabilir.

Hasta üzerinde yapılan bir işlem sırasında bir hastalık belirtisi veya teşhisi tespit edilirse, doktor hastanın diyeti hakkında bilgi vermelidir. Herhangi bir sorun yoksa hasta daha sonra normal diyetine devam edebilir.

İşlem kolonoskopi ise, yani. kalın bağırsağın incelenmesi, işlemden sonra hasta hafif bir ağrı sorunu yaşayabilir. İşlem sırasında hastanın bağırsaklarını açmak için verilen gaz işlem sonrasında hastaya ağrı verebilir. Bağırsaklardaki gaz dışarı atılırken bir süre ağrı hissetmeniz normaldir.

Endoskopik işlem sırasında uygulanan sedasyon ve anestezi kafa karışıklığına veya oryantasyon bozukluğuna neden olabileceğinden yanınızda birinin olması akıllıca olacaktır.

Endoskopi hangi durumlarda yapılır?

Sindirim sisteminin üst kısmının endoskopisine özofagoskopi, gastroskopi ve duodenoskopi denir. Özofagoskopi, yemek borusunun ayrıntılı görüntülenmesi, midenin gastroskopisi ve duodenumun duodenoskopisi için bir prosedürdür. Teşhis amacıyla üst gastrointestinal sistemin endoskopik görüntülenmesini gerektiren durumlar başlıca şunlardır:

1. Dispepsi

İnsanlarda hazımsızlık olarak tanımlanan bu durum mide ve on iki parmak bağırsağının fonksiyon kaybı ile açıklanabilir. Hazımsızlık, kişide çeşitli sindirim bozukluklarına neden olabilir ve diğer hastalıklarla birlikte değerlendirildiğinde daha ciddi sağlık sorunlarının işareti olabilir.

2. Disfaji ve yutma güçlüğü gibi yutma sorunları

Yutma güçlüğü (disfaji) ve ağrılı yutma sorunları (odinofaji) çok ciddi sağlık sorunlarına işaret edebilir. Bu nedenle bu belirtiler ortaya çıktığında acil endoskopi yapılması önerilir.

3. Gastroözofageal reflü hastalığı

Gastroözofageal reflü hastalığı genellikle tipik bulgulara dayalı olarak endoskopi yapılmadan gerçekleştirilir. Ancak mevcut tanı demir eksikliği anemisi, istem dışı kilo kaybı ve ağrılı yutma sorunları gibi çeşitli tıbbi problemlerle ilişkiliyse üst gastrointestinal endoskopi önerilebilir.

4. Üst gastrointestinal kanama

Hastada kanlı kusma ve/veya gaitada kan görülmesi gibi gastrointestinal kanamayı düşündüren semptomlar varsa tanı ve tedavi için endoskopi yapılabilir.

5. Açıklanamayan Demir Eksikliği Anemisi

Demir eksikliği anemisi başta sindirim sistemi ile ilgili olanlar olmak üzere birçok hastalığın habercisi olabilir. Bu nedenle demir eksikliğinin bilinmediği durumlarda üst ve alt gastrointestinal endoskopi tercih edilmektedir.

6. Şüpheli seyirciler mevcut

Üst karın muayenesinde saptanan bir kitle radyografik inceleme ile doğrulandıktan sonra ayrıntılı muayene ve tanı için endoskopi gerekebilir.

7. Akalazya

Akalazya, yemek borusu çevresindeki kasların kalıcı olarak gevşemesi ve mide kapağının açılıp kapanma işlevinin kaybolması olarak tanımlanabilir. Kişilerde ciddi rahatsızlıklara neden olabilen bu hastalığın teşhis, tedavi ve takip aşamalarında endoskopik müdahaleler kullanılmaktadır.

Ayrıca sindirim sistemi ile ilgili kitle ve lezyonların tanı ve tedavisi, polipoid lezyonların rezeksiyonu, iyi huylu darlıkların dilatasyonu, pankreas kistlerinin drenajı, endoskopik mukozal rezeksiyon (EMR), Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD) Uygulaması için Üst Gastrointestinal Endoskopi Gelişmiş

Endoskopi çeşitleri nelerdir?

Yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının üst bölgelerini inceleyen endoskopinin yanı sıra incelenen bölgeye göre farklı endoskopi türleri de vardır.

I. Alt gastrointestinal endoskopi (kolonoskopi): Kalın bağırsak gibi sindirim sisteminin alt kısmını incelemek için anüse bir endoskop yerleştirilir. Bazen daha kısa bir tüp kullanılarak kolonun sadece alt kısmı (sigmoid) incelenir. Bu işleme sigmoidoskopi denir.

II. Üst gastrointestinal endoskopi (gastroskopi): Bir endoskop kullanılarak mide yemek borusundan ve ağızdan geçirilir. Yemek borusu, mide ve duodenumu inceleyin.

III. Kolonoskopi (çift balon kolonoskopi): İnce bağırsağın incelenmesi.

Endoskopi kimlere uygun değildir?

Endoskopi planlı bir işlemdir. Tıbbi durumu göz önüne alındığında hemen hemen her hastaya uygulanabilir. Kalp pili olan kişilerin kalp atış hızı izlenerek bile uygulanabilir. Endoskopi, bilinen veya şüphelenilen gastrointestinal obstrüksiyon ve yutma sorunları olan kişiler için değildir.

Endoskopi teknolojisindeki en son teknikler nelerdir?

Yeni nesil endoskoplar, ayrıntılı görüntüler oluşturmak için yüksek çözünürlüklü görüntüleme kullanır. Ek olarak, yenilikçi teknikler endoskopiyi görüntüleme teknolojisi veya cerrahi prosedürlerle birleştirir.

I. Kapsül endoskopi: Diğer tetkiklerin kesin tanı koymada yetersiz kaldığı durumlarda uygun hastalarda kapsül endoskopisi kullanılabilir. Bu, içinde küçük bir kamera bulunan bir tableti yutarak yapılır. Hasta, kapsülün sindirim sisteminde ilerlemesini hissetmez. Sindirim kanalında hareket eden kapsül detaylı inceleme için fotoğraflanır.

II. ERCP: X-ışınları, safra kanalı ve pankreas ile ilgili sorunları teşhis etmek veya tedavi etmek için endoskopi ile birleştirilir.

III. Kromoendoskopi: Endoskopi işlemi sırasında bağırsağın astarında özel bir leke veya boya kullanan bir teknik. Boya, bağırsak astarında anormal bir şey varsa doktorun daha iyi görmesine yardımcı olur.

IV. Endoskopik ultrason (EUS): Bu, endoskopik bir tekniğin ultrasonla birleştirilmesiyle yapılır. Bu, standart bir endoskopi sırasında normalde görünmeyen organları ve diğer yapıları görünür kılar.

V. Endoskopik Mukozal Rezeksiyon (EMR): Kanserli dokuyu sindirim sisteminden çıkarmak için kullanılan bir tekniktir. EMR'de anormal dokunun altına sıvı enjekte etmek için endoskoptan bir iğne geçirilir. Bu işlem, kanserin diğer katmanlardan ayrılmasına yardımcı olur, böylece daha kolay çıkarılabilir.

VI. Dar Bant Görüntüleme (NBI): Kan damarları ve sindirim sisteminin iç astarı olan mukoza arasında daha fazla kontrast oluşturmaya yardımcı olmak için özel bir filtre kullanır.